Open Banking: niets nieuws onder de zon! - VP&P
Voogt Pijl & Partners
Search Icon
×

Open Banking: niets nieuws onder de zon!

Open Banking: niets nieuws onder de zon!


De bankensector is lang een traditionele en gesloten sector geweest die het vertrouwen had van de particuliere en zakelijke klant. De bankier kende de klant en diens financiële situatie en daarmee was dat een stabiele relatie voor het leven.

Die vertrouwensbasis heeft in de nasleep van de financiële crisis na 2009 echter een flinke deuk opgelopen. Vandaag de dag zien we een sector waar de bank nog steeds hard bezig is om dit vertrouwen terug te winnen. Richting de maatschappij door inzicht in haar klant te hebben en richting haar klanten door transparante dienstverlening waarin de klant centraal staat.
Op het vlak van de relatie tot de klant zijn er nu hoge verwachtingen van ‘Open Banking’. Klanten, toezichthouders, banken en niet in de minste plaats ‘nieuwe toetreders’ verwachten veel van deze ontwikkeling. Dit roept de vraag op: 

Hoe bepaalt een bank haar rol in een tijdperk van Open Banking?

In deze column betogen wij dat het onderliggende vraagstuk niet nieuw is. Open Banking vraagt de bank om inzicht in haar verdienmodel en kerncompetenties en vervolgens een keuze of en zo ja hoe, een dienst wordt aangeboden. Dit gebeurt al decennia lang. Wat nieuw is bij Open Banking is de verregaande mogelijkheid om bancaire dienstverlening op te knippen en de snelheid waarmee dit door nieuwe technologie mogelijk is.

Open Banking staat nog in de kinderschoenen

Het idee van Open Banking is dat consumenten controle krijgen over hun financiële data en derde partijen hier specifiek toegang tot kunnen geven. Dit maakt het mogelijk om additionele en gepersonaliseerde diensten aan te bieden. Om dit veilig en vertrouwelijk mogelijk te maken, is de PSD II regelgeving opgesteld voor het delen van betaaldata tussen banken en derde partijen. Daarmee is PSD II een belangrijke randvoorwaarde om Open Banking mogelijk te maken. In de sector zijn deze twee termen dan ook bijna synoniem voor elkaar geworden.

Echter, dat is een misvatting. Voldoen aan de PSD II richtlijn is slechts een randvoorwaarde om de volledige potentie van Open Banking te benutten. De producten en diensten die gebruikmaken van PSD II moeten nog wel ontwikkeld worden en moeten kunnen concurreren met de traditionele banken.

"Voldoen aan de PSD II richtlijn is slechts een randvoorwaarde
om de volledige potentie van Open Banking te benutten"


Tijdens het Money2020 congres van 2019 in Amsterdam was één van de dagen grotendeels gewijd aan Open Banking. Uit een poll onder de aanwezigen kwamen twee sprekende conclusies: 1) De huidige PSD II implementatie is slechts het begin en legt puur de technische randvoorwaarden en 2) nieuwe toetreders, die we nog niet kennen, zullen het meeste profiteren van ontwikkelen op het vlak van Open Banking.

Dit past in onze visie dat BigTechs de grootste uitdagers worden van banken.

Banken moeten nu acteren om concurrerend te blijven

Dit betekent niet dat afwachten een realistische optie is. De mogelijkheden die PSD II biedt gaan binnen afzienbare tijd worden benut en de snelheid die nieuwe toetreders kunnen maken is groot. Hiermee zal concurrentie op het bedieningsmodel van de bank fors toenemen.

Klanten krijgen toegang tot alternatieven wanneer (een deel van) de dienstverlening niet naar wens is. Voor elke stap in een klantreis zal de bank een keuze moeten maken welke rol zij wil innemen. Om deze keuze te maken is het nodig een beeld te vormen wat de bank ziet als onderscheidende factoren in de dienstverlening van de toekomst en wat dit betekent voor haar rol in de klantreis. Wat een bank nu kan zien als onderscheidende factor – denk aan een mobiele app – kan morgen al bedreigd worden. Anderzijds kan een nu nog onbekende kwaliteit – denk aan foutloze verwerking van klantverzoeken, of databeveiliging – een verdienmodel worden. Dit vraagt van banken om met een andere blik naar haar dienstverlening te kijken.

Dit is echter geen nieuwe ontwikkeling. Binnen de bankensector heeft deze beweging al vaker plaatsgevonden en heeft meer dan eens tot de conclusie geleid dat standaardisatie of samenwerking de beste oplossing is. Zo zijn banken al vele jaren bezig om ondersteunende diensten, bijvoorbeeld de IT infrastructuur, te outsourcen of voor het standaardpakket te kiezen. Op het vlak van samenwerking zijn Geldmaat en de Nederlandse Transactie Monitoring utility recente voorbeelden waar Nederlandse banken hebben besloten dat dit gewenste en noodzakelijke dienstverlening, maar geen onderscheidende factor (meer) is voor klanten.

De traditionele bank heeft nog het vertrouwen van de klant. Toegevoegde waarde blijven creëren voor die klant is de sleutel tot succes

Ondanks de impact van de financiële crisis worden de meeste banken nog gezien als trusted party, zeker ten opzichte van nieuwe toetreders. Het risico is dat banken teveel steunen op dit ‘gepercipieerde vertrouwen’.

De parallel valt hier te trekken met de markt voor navigatiesoftware. TomTom vertrouwde er lang op dat autofabrikanten nooit de volledige samenwerking met BigTechs zouden aandurven om navigatiesoftware te leveren. De gedachte was dat de onafhankelijke positie van TomTom zou opwegen tegen de hogere kosten. Nadat meerdere autofabrikanten de overstap maakten naar onder meer Google voor het leveren van navigatiesoftware, bleek dit beeld toch echt ingehaald door de tijd. 

Vertrouwen is ook een belangrijke sleutel voor innovatie op het gebied van Open Banking. Banken worstelen met de hoge kosten om onzekere nieuwe dienstverlening en verdienmodellen te ontwikkelen.

Aan de andere kant zijn er FinTechs die nog niet het vertrouwen van de klant genieten. Voor de meeste klanten is dat toch wel een voorwaarde om vertrouwelijke financiële informatie te delen. Door samen te werken, worden de status als trusted party van de bank en de innovatiekracht van de FinTech gecombineerd.

Een interessant voorbeeld van een samenwerking mogelijk gemaakt door PSD II is die tussen Revolut (challenger bank) en Intuit QuickBooks (boekhoudplatform). Met behulp van de mogelijkheden die PSD II biedt, is een verbinding opgezet om het boekhoudplatform vrijwel real-time te voeden met betaaldata. Een perfect voorbeeld waar een bank proactief meerwaarde biedt door samen te werken binnen de bredere klantreis.

Wedijveren in de Open Banking wereld betekent dus ook niet per definitie de keuze tussen ‘fight or flight’. De vraag voor banken is verfijnder: Hoe elk onderdeel van de dienstverlening in te richten bekeken door ‘de bril van Open Banking’? Dit vraagt om zelf- en klantkennis en vervolgens om duidelijke keuzes die hier op aansluiten. In de kern niets nieuws onder de zon.

Jeroen

Jeroen Davidson

Lees meer over Jeroen
Wilfred

Wilfred van Schie

Lees meer over Wilfred

Volg ons op LinkedIn, regelmatig posten wij updates over onze visie op de sector en over bureauontwikkelingen.